ABD’nin İsrail politikası sürdürülebilir mi?

Dr. Adam McConnel, ABD’nin İsrail politikasının arka planını ve bölgesel çözümde tek adresin neden Türkiye olduğunu AA Analiz için kaleme aldı.

***

Amerika’nın İsrail’e destek politikasının nasıl başladığını anlamak için biraz geriye Harry Truman dönemine gitmek gerekiyor. Kıdemli diplomat George Kennan ve Politika Planlama Ekibi, Dışişleri Bakanı George Marshall ve Dışişleri Bakanlığının Yakın Doğu Bölümü, Deniz, Kara ve Hava Kuvvetlerinin istihbarat ofisleri ve CIA, İsrail devletini tanımanın Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) çıkarlarına aykırı olduğuna inanıyordu. [1]

Ancak 1948 yılında başkanlık seçimleri kasım ayında yapılacaktı ve zor durumdaki ABD Başkanı Harry Truman’ın alabileceği her oya ihtiyacı vardı. Daha da kötüsü, Truman’ın başlıca rakibi Cumhuriyetçi Thomas Dewey, 1946 New York valilik yarışında kısmen Yahudi oylarının gücüyle zafere ulaşmıştı. [2]

Truman’ın İsrail devletini tanımaya karar vermesinin ardında bazı kişisel nedenler vardı. En önemlisi, Truman’ın eski iş ortağı Edward Jacobson ateşli bir siyonistti ve Truman’ı, daha sonra İsrail’in ilk cumhurbaşkanı olacak olan Chaim Weizmann’ın kendisini Beyaz Saray’da ziyaret etmesine izin vermeye ikna eden kişiydi. Truman’ın kişisel danışmanlarından en az biri İsrail’in tanınması lehinde güçlü argümanlar sunuyordu. [3] Truman aynı zamanda, o dönemde ABD toplumunda İsrail’e verilen geniş destekte önemli bir etken olan Holokost’a karşı aynı tiksintiyi paylaşıyordu.

Bilindiği gibi Truman o dönem kasım ayında sürpriz bir zafer elde etse de New York’u kazanamadı. Belki ekonomik sorunlar seçimin sonucunu İsrail konusundan daha fazla etkilemiş olabilir [4], ancak ABD’nin İsrail’i destekleyen politikası artık başlatılmıştı. Bu politika kısa sürede ivme kazanacaktı.

Politika ataleti

Bir politika uygulandıktan ve bir süre yürürlükte kaldıktan sonra “politika ataleti”ne uğrar. Politikalar siyasi tercihler anlamına gelir ve bunun sonucunda para, kaynaklar ve güç belirli hedeflere yönelir. Bu para, kaynak ve güç akışlarının etrafında, bu akışlardan yararlanan ve bunların devam etmesini isteyen örgütler, lobiler, şirketler gibi gruplar ortaya çıkar. Buna paralel olarak, bu grup ve kuruluşlar lobicilik ve diğer yollarla bu akışların devam etmesini sağlamak için ellerinden geleni yaparlar. Özetle, politika kararları etrafında nihayetinde çıkar ağları oluşur ve bu çıkarlar söz konusu politikaların mümkün olduğunca uzun süre devam etmesini sağlamayı amaçlar. Bu, İsrail yanlısı politikaların bugün ABD siyasetinin bu kadar kökleşmiş bir özelliği olmasının önemli bir nedenidir.

Ancak bu tür durumlar genellikle sadece maddi motivasyonların sonucu değildir. ABD’nin İsrail politikası söz konusu olduğunda, inançlar, kültür, tarih, din ve diğer faktörler de politikanın sürdürülmesinde rol oynuyor. Amerika’nın güçlü Protestan Evanjelik hareketi, genel anlamda, İsrail’in varlığının İsa Mesih’in beklenen dönüşü için gerekli olduğuna inanıyor; dindar Yahudilerin bazı mezhepleri, özellikle de Batı Şeria’daki İsrailli yerleşimci gruplar arasında etkili olanlar, İsrail’in varlığının Mesihlerinin (Moshiach) ortaya çıkması için gerekli koşulları yaratmada bir araç olduğuna inanıyor. Başka bir deyişle, bazı modern Hıristiyan ve Yahudi inançlarının bir kombinasyonu da ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin sürdürülmesinde güçlü bir rol oynadı. Bu, 1948’deki durumun aksine, günümüz ABD siyasi sınıfının çoğunun İsrail’e yönelik olumlu politikaları güçlü bir şekilde desteklemesinde önemli bir faktördür.

Bunun yanı sıra ABD dış politikası da göz ardı edilmemelidir. İsrail’in ABD’nin mali ve askeri yardımlarından en çok yararlanan ülke olması, ABD’nin küresel imparatorluğunun önemli bir parçası olduğunu vurguluyor. İngilizlerin yerel azınlıkların pozisyonunu yükseltip belli durumlarda kullanmalarına benzer şekilde, İsrail de etnik, dilsel ve dinsel yapıları farklı toplumlar arasında kurulmuş bir devlettir.

Doğu Akdeniz’de ve başka yerlerde pek çok kişi İsrail’i, son 200 yılda diğer Avrupa imparatorlukları tarafından desteklenenlerden farklı olmayan sömürgeci bir yerleşimci devlet olarak görüyor. 1948’den bu yana İsrail ve komşuları arasındaki siyasi ve askeri gerilimler, ABD’nin siyasi ve askeri dikkatinin, petrol kaynaklarının büyük bir kısmını tedarik ettiği bu bölgeye odaklanmasına yardımcı oldu.

Mevcut durum çıkmaz bir sokak

Bugün, İsrail iç siyasetinde artan radikalizm ve İsrailli siyasetçilerin Filistinlilerle daha uzlaşmacı ilişkiler kurmayı reddetmesi, İsrail ve ABD politikasını kazananı olmayan bir duruma sokmuş durumda. Geriye dönüp bakıldığında, Hamas’ın Filistin Yasama Konseyi’nde çoğunluğu kazandığı 2006 Filistin seçimleri kaçırılmış bir fırsattı. İsrail ve ABD’nin Filistin halkının iradesini tanıması ve Hamas’a kendisini seçmenlerine karşı sorumlu bir siyasi partiye dönüştürme şansı vermesi gerekiyordu.

Ancak İsrail ve ABD bunu yapmadığı için, durum tahmin edilebileceği üzere adım adım yükselen şiddet olaylarına dönüştü. Şimdi İsrailli yetkililer, savaş suçu teşkil eden eylemler de dahil olmak üzere, ayrım gözetmeksizin tüm Gazzelilere karşı giderek daha korkunç bir şiddet uyguluyor. ABD’li politika yapıcılar ise bir yandan İsrailli politikacıları ve onların kanlı aşırı şiddetini dizginlemeye çalışırken [5,6,7] bir yandan da giderek daha fazla sayıda silah tedarik ederek ve giderek daha büyük askeri güç gösterilerine girişerek ikili bir oyun oynuyor. [8] Bunun uzun vadede sürdürülemez olduğu, özellikle ABD’nin kaynaklarını diğer küresel krizlere de sarf etmek durumunda olduğu düşünüldüğünde, açıktır. Tel Aviv ve Washington’da daha soğukkanlı, daha rasyonel zihinler ne zaman galip gelecek?

Mantık ne emrediyorsa o: Türkiye

Neyse ki, Filistinlilerin Gazze ve Batı Şeria’dan oluşan ve başkenti Doğu Kudüs olan bir devlete sahip olmaları gerektiği konusunda uluslararası bir fikir birliği oluştu. Sorun bu çözüme ulaşmaktır ve tek rasyonel, gerçekçi yol ne Benjamin Netanyahu, Joe Biden, Antony Blinken, Beltway ne de Brüksel-Paris-Londra-Berlin dörtgeninin yüzleşmek istemediği bir yoldur: Türkiye. [9]

Tabii asıl sorun Gazze’yi kimin yöneteceği. İsrail Başbakanı Netanyahu İsrail’in bunu bir süreliğine yapabileceğini söylüyor, ancak İsrailliler devamlı asker ve askeri malzeme kaybını göze almadığı takdirde bu ciddi bir öneri değil. İsrail devletinin Gazze’deki politikalarına karşı ülke içinde protestolar artarken bu pek olası görünmüyor. Netanyahu ayrıca defalarca İsrail’in amacının Hamas’ı ortadan kaldırmak olduğunu iddia etti ki bu tamamen gerçek dışı görünüyor. Bu son derece düşük ihtimalli hedef bir şekilde gerçekleşse bile İsrail’in yakıp yıkma politikalarıyla yarattığı nefret nesiller boyu sürecektir. Bu tür temeller üzerine kalıcı bir barış inşa edilemez.

İsrail’e ek olarak hiçbir Batılı güç de Gazze’yi yönetme sorumluluğunu üstlenecek kadar meşruiyete sahip değildir. Bu hem emperyalizmin hem de Batı’nın İsrail’e verdiği geleneksel desteğin bir mirasıdır. Meşruiyet eksikliğinin yanı sıra, Türkiye dışında hiçbir bölgesel güç bu tür sorumlulukları üstlenebilecek askeri ya da lojistik kapasiteye sahip değildir. Bölge dışındaki hiçbir küresel aktör de duruma müdahil olma isteğine ya da kendilerini aday yapabilecek meşruiyete sahip değil. Geriye tek bir seçenek kalıyor.

Daha önce de belirttiğim gibi [10] Türkiye sadece bu tür sorumlulukları yerine getirebilecek istihbarat, lojistik ve askeri kapasiteye sahip olmakla kalmayıp aynı zamanda Gazze sokaklarında geniş meşruiyete sahip tek bölgesel aktördür. Türkiye Cumhuriyeti, bir Filistin devletinin kurulmasına giden süreç yürütülürken BM destekli bir Gazze yönetimine liderlik edebilecek tek olası aktördür.

İlginçtir ki, Türkiye için daha büyük bir bölgesel güvenlik rolü ilk olarak Truman’ın 1948’deki çarpıcı zaferiyle mümkün hale gelen ikinci Truman yönetimi sırasında öngörülmüştü. Aradan 70 yıl geçmiş ve dünya dramatik bir şekilde değişmiş olsa da, Türkiye Cumhuriyeti’ne daha büyük bölgesel güvenlik sorumlulukları yüklemenin özünde yatan mantık değişmemiştir.

[1] Forrest C. Pogue, “George C. Marshall: Statesman, 1945-1959,” pp. 336-378 and Ed Cray, “General of the Army: George C. Marshall, Soldier and Statesman,” pp. 655-662. Truman devoted three chapters in his memoirs to the issue; see “Volume 2: Years of Trial and Hope, 1946-1953,” pp. 140-180. Truman’ın en etkili biyografi yazarı Robert J. Donovan da ayrıntılı bir açıklama veriyor- bakınız “Conflict and Crisis: The Presidency of Harry S Truman, 1945-1948,” s. 369-387.

[2] Harold F. Gosnell, “Truman’s Crises: A Political Biography of Harry S. Truman,” p. 363. Courting Jewish voters was part of Dewey’s campaign strategy; bakınız Richard Norton Smith, “Thomas E. Dewey and His Times,” s. 510, 534.

[3] Pogue, s. 362-364; 1949-1953 yılları arasında Truman’ın dışişleri bakanı olarak görev yapan Dean Acheson da İsrail’i tanımanın ABD çıkarlarıyla bağdaşmadığını düşünüyordu. Öte yandan Acheson, anılarında Truman’ın İsrail’i tanıma kararının iç siyasi kaygılardan kaynaklanmadığını ifade etti; bakınız Acheson’s “Present at the Creation: My Years in the State Department,” s. 169. Tarihçiler arasındaki fikir birliği, Truman’ın kararındaki birincil etkinin iç siyasi kaygılar olduğu yönünde.

[4] Pogue, s. 377.

[5] https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-at-a-press-availability-41/

[6] https://www.nytimes.com/2023/10/15/us/politics/biden-israel-gaza.html

[7] https://www.aa.com.tr/en/middle-east/israeli-minister-says-dropping-nuclear-bomb-on-gaza-is-option-/3044272.

[8] https://www.nytimes.com/2023/10/15/us/politics/us-military-israel-gaza.html’searchResultPosition=3; https://www.reuters.com/world/middle-east/us-plans-precision-bombs-transfer-israel-source-2023-11-06.

[9] https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2023-11-09/turkey-is-key-to-ending-the-israel-hamas-war#xj4y7vzkg.

[10] https://www.aa.com.tr/en/analysis-news/-turkey-s-new-regional-security-role-70-years-late/1350816

[Dr. Adam McConnel, 9 yıl boyunca Türk Tarihi dersleri verdiği Sabancı Üniversitesi’nde Tarih alanında yüksek lisans ve doktora derecesine sahiptir.]

*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
kralbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
betturkey
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
erzurum escort
Pendik Escort
pendik escort
betturkey
xuhbebie ultrabet